Czym jest wartość pieniądza

W tym artykule przedstawiam Ci niezbędny zakres wiedzy związanej z wartością pieniądza. Zapoznanie się z tym materiałem pomoże Ci zrozumieć ideę, realizujące się działania, oraz kierunek, w którym podąża obrót wszelakim dobrem, a w jego centrum nieodmiennie od tysięcy lat jest pieniądz.

Początkowo handel polegał na wymianie przedmiotów. Przelicznikiem były towary, które wśród danej społeczności były najpopularniejsze. Tam, gdzie przodowało rolnictwo, wartość produktów była przeliczana na zboże. W ten sposób płacono za towary określoną ilością ziarna. Ludy, które zajmowały się pasterstwem czy hodowlą finalizowały wymianę bydłem. W Polsce bardzo popularnym dobrem była sól. Z tego historycznego faktu wywodzi się powiedzenie: „słono za coś płacić”.

Taka forma wymiany nie obowiązywała jednak na całym świecie. W niektórych regionach szybko usprawniono handel, korzystając z bryłek metali: żelaza, miedzi, później zaczęto bazować na monetach wybijanych z metali szlachetnych: złota oraz srebra. Kruszce te były szczególnie popularne między innymi w Lidii (obecnie Turcja), Indiach oraz w pierwszym demokratycznym państwie na świecie – Atenach. Kraj ten przeżywał prawdziwy rozkwit w czasie, kiedy w handlu dominowały kruszce.

Okres zbrojnych konfliktów przyniósł jednak spore straty i wygenerował duże zapotrzebowanie na monety. Wówczas Ateńczycy dali początek dewaluacji – rozpoczęli masową produkcję monet, wyrabianych z mieszanek metali szlachetnych i miedzi. Rynek ateński oficjalnie zalał prawny środek płatniczy – bezwartościowy produkt. Rzym, który odebrał Grecji hegemonię (przywództwo, przewagę), sukcesywnie zwiększał podaż środka płatniczego aby finansować działania wojenne. W efekcie zalew monet, których wartość malała (stały się one bowiem już tylko ocynkowaną miedzią lub brązem), doprowadził do ogromnej cenowej inflacji.

Płatnicza funkcja złota grała w czasach starożytnych istotną rolę, ale to okres nowożytny stanowił „złoty wiek”. Ustawa bankowa z 1844 roku zobowiązywała Bank Anglii do wykupywania banknotów za złoto. Dokument ten uchylał także restrykcje w przetapianiu monet i przesyłaniu złota. Czym charakteryzował się ów system? Otóż zasada dla wszystkich pozostawała ta sama: jednostki pieniężne były określane na podstawie zawartości w nich złota. Wartości relatywne środków można było wyznaczyć poprzez podzielenie odpowiednich zawartości złota, którym emitenci środek płatniczy gwarantowali. Współczynnik ten, zwany parytetem, był relatywną ceną referencyjną. Podkreślmy, że środek płatniczy miał wówczas gwarancję w złocie. Świat nigdy nie przeżywał takiej stabilności wymiany międzynarodowej, jak za czasów parytetu złota. Standard złota zapewniał światu stabilność i bezpieczeństwo, mimo to nie przetrwał do czasów współczesnych. Harmonia panowała do Wielkiego Kryzysu.

Zastanawiając się nad fenomenem światowej waluty, warto przemyśleć powiedzenie: „pieniądz rządzi światem”. Jeżeli pieniądz rządzi światem, to dlaczego Federal Act (FED) rządzi pieniądzem i jak to możliwe, że może drukować go w dowolnych ilościach? Proponuję bliżej przyjrzeć się temu zjawisku. W związku z powstałą?? w 1907 roku paniką bankową w listopadzie 1910 roku czołowi finansiści amerykańscy spotkali się aby omówić politykę monetarną i funkcjonowanie systemu bankowego. Działania te miały na celu utrzymanie stabilności cen. (przez 130 lat poprzedzających to wydarzenie ceny usług i towarów w USA były niezmiernie stabilne!). Wynikiem rozmów było zaprezentowanie projektu amerykańskiego banku centralnego. Ustawę powołującą go 23 grudnia 1913 roku podpisał prezydent Woodrow Wilson. FED nie podlega żadnej kontroli, czyli również, a może przede wszystkim – rządowej. Jest to prywatna instytucja należąca do grupy niezależnych bankierów: banki centralne, z których FED jest największy na świecie, służą przede wszystkim bankom. Czy FED sprawdził się w roli podmiotu, który pierwotnie miał kontrolować inflację przy użyciu stóp procentowych?? Wartość dolara w ciągu ostatnich 100 lat spadła o 96%!!

Na przestrzeni owych 100 lat miały miejsce dwie znaczące decyzje, które wpłynęły w ostateczności na krytyczną wartość dolara. Po II wojnie światowej podjęto próby ustabilizowania gospodarki. W tym celu podpisano porozumienie w Bretton Woods, które zobligowało uczestników do utrzymywania wartości swoich walut w wąskim zakresie wobec dolara i ekwiwalentu w złocie.Jedyną walutą w pełni wymienialną na złoto był dolar. W tym czasie większość krajów zrezygnowała z trzymania rezerw w złocie, decydując się na rezerwy dolarowe. Zryw, który miał na celu ponowne ściślejsze powiązanie dolara ze złotem, nie przyniósł trwałych efektów. W 1971 roku prezydent Nixon zerwał pakt z Bretton Woods i całkowicie zażegnał złoty parytet. Odtąd dolar nie mógł być już wymienialny na złoto. Upadło znaczenie szlachetnego kruszcu, który obiektywnie stabilizował ceny i opierał się ludzkim manipulacjom. Od tego momentu za popyt i podaż zaczął odpowiadać stan rynku walutowego. W obiegu pojawiły się nowe instrumenty – pochodne prawnego środka płatniczego.

Niedługo trzeba było czekać na krach, który w 2007 roku wdarł się na scenę finansową USA i głośnym echem rozbrzmiewał na rynkach całego świata do 2009 roku.

Czas na podsumowanie bo zastanawiasz się zapewne w jakim celu opowiadam Ci o gospodarce światowej skoro prawnym środkiem płatniczym w Polsce jest polski złoty. Otóż polski złoty jest w 64% zabezpieczony w dolarze oraz w 28% w euro, które jednocześnie w ponad 80% ma pokrycie w głównej światowej walucie, czyli w amerykańskim dolarze.